در سومین شماره نشریه «دستباف» در بخش «چشماندازها»، اینبار به سراغ محمدجواد اینانلو، رئیس جوان و پر تلاش موزه فرش ایران رفتیم؛ مدیری متولد ۱۳۶۷ که با پیشینهای در مدیریت آموزشی بزرگسالان و توسعه گردشگری و جهانگردی، از دو سال پیش هدایت یکی از مهمترین مراکز هویتساز فرش دستباف ایران یعنی موزه فرش ایران را برعهده گرفته است.
چشمانداز موزه فرش ایران، نگاهی به مسیر نوین مدیریت، حفظ اصالت و آینده موزه فرش ایران، گفتوگو با محمدجواد اینانلو، رئیس موزه
سوژه نگاری فرش دستباف اتحادیه ها و تشکل ها چشمانداز، ایده و تفسیر ژورنال های داخلی
ایران گره 1404-06-20
★ ★ ★ ★ ★ (0.0 از 0) 3
چکیده
محمدجواد اینانلو برخلاف بسیاری از مدیران حوزه فرش دستباف ایران، مسیرش را نه از دل بازار و بافت و رنگرزی، بلکه از زاویه مدیریت، آموزش و گردشگری آغاز کرده است؛ اما همین نگاه متفاوت، امروز در موزه فرش ایران به رویکردی تازه انجامیده که بر انتقال صحیح مفاهیم، زندهسازی اصالت و ایجاد جریانهای فرهنگی پویا تمرکز دارد.
او میگوید در ابتدای ورود به موزه، دانش تخصصی عمیقی نسبت به فرش دستباف نداشته، اما طی این دو سال با شرکتکردن در همه دورههای تخصصی موزه، از بافت و طراحی سنتی تا طراحی دیجیتال، رنگرزی و مرمت، تلاش کرده از زاویه دید یک هنرجو آغاز کند و به مدیری آگاه تبدیل شود. با اینحال، تأکید دارد که در امور تخصصی فرش دستباف ایران دخالت نکرده و با تکیه بر تجربه و علم کارشناسان، نقش خود را بهعنوان مدیر سیستمساز و تسهیلگر ایفا کرده است.
تصویر 1: محمدجواد اینانلو، رییس موزه فرش ایران
بازخوانی یک تاریخ فراموششده و نقش امروز موزه
محمدجواد اینانلو روایت خود از نگاه به فرش دستباف ایرانی را با اشاره به مقالهای از مهرماه سال ۱۳۵۷ آغاز میکند؛ مقالهای که چند ماه پس از تأسیس موزه فرش ایران در مجله «دستاورد» منتشر شده و در آن تصریح شده که فرش دستباف ایران، پس از نفت، بزرگترین سهم صادرات کشور را داشته ولی متاسفانه رو به نزول می باشد. و او در ادامه بهدرستی به نکتهای ظریف اشاره میکند: روند نزولی صادرات فرش دستباف، پدیده امروز نیست؛ دهههاست که آغاز شده است.
این تحلیل برای او یک نتیجه روشن دارد:
در جهانی که رقبا میتوانند شیوه بافت یا مواد اولیه فرش دستباف ایران را تقلید کنند، تنها مزیت رقابتی پایدار ایران «اصالت» است، چیزی که قابل کپیبرداری نیست.
به باور او، اگر قرار است فرش دستباف ایرانی جایگاه حقیقی خود را بازیابد، این اصالت باید شناسانده، حفظ و بازتولید شود؛ و جایی که این وظیفه را بهدرستی برعهده دارد، موزه فرش ایران است.
او موزه را «ویترین اصالت، تمدن و فرهنگ ایران» میداند، نه فقط محل نمایش چند اثر، بلکه مرکز انتقال یک هویت.
تصویر 2: نمایی از داخل موزه فرش ایران
ماموریتها و ارزشهای موزه فرش ایران
به باور رییس موزه فرش ایران، رسالتهای اصلی موزه بر سه محور استوارند:
حفظ آثار ارزشمند گذشتگان و انتقال آن به نسل آینده:
قلب مأموریت موزه، حفاظت از میراثی است که هویت فرش دستباف ایرانی را ساخته و امروز نیازمند مراقبت تخصصی است.
صیانت از معماری و ساختار خود موزه:
بنای موزه فرش ایران، خود بخشی از تاریخ است. او طی دو سال گذشته مرمت فضاهای سبز، احیای حوضهای قدیمی و جمعآوری بازارچه های اطراف موزه را جزو اولویتها قرار داده تا کیفیت بصری موزه به اصالت آن نزدیکتر شود.
ایجاد جریان فرهنگی مداوم:
برگزاری منظم رویدادهای هنری، فرهنگی و آموزشی، تورهای آشنایی با قالی برای کودکان و نوجوانان، و تولید محتوا برای نسل جوان از مهمترین اقدامات این دوره بوده است.
به گفته او، موزه باید زنده و پویا بوده و گفتگو در آن جریان داشته باشد.
در کنار اینها، فعالیتهای روتین اما حیاتی همچون حفاظت، مرمت، پژوهش، ساماندهی مخازن و نگهداری کتابخانه تخصصی نیز با دقت بیشتر دنبال شدهاند.
برنامههای عملیاتی و افقهای پیش رو
محمدجواد اینانلو برنامههای آینده را ترکیبی از ادامه مسیر دو سال اخیر و طرحهای توسعهای جدید میداند:
- مرمت و حفاظت از ساختمان موزه در بخشهای داخلی و خارجی
- نوسازی سازههای نمایش آثار و بهبود نورپردازی
- استفاده از فناوریهای دیجیتال برای نمایش اثر و ارائه دادههای آثار
- سرمایهگذاری بر آموزش و ارتباط با نسل کودک و نوجوان برای ترویج فرهنگ قالی ایرانی
- ایجاد سیستمهای مدیریتی پایدار که حتی بعد از تغییر مدیران، چرخه موزه را زنده نگه دارد
نگاه او به آینده، مبتنی بر «کمترین امکانات و بهترین خروجی» است، یک اصل مدیریتی که در سالهای اخیر در موزه بهخوبی نمود پیدا کرده است.
چشمانداز موزه فرش ایران
محمدجواد اینانلو باور دارد که اصالت قالی ایرانی مهمترین دارایی و تنها مزیت رقابتی پایدار ایران در جهان امروز است؛ مزیتی که نه قابل تقلید است و نه جایگزین دارد.
او موزه فرش ایران را مرکز اصلی حفاظت و ترویج این اصالت میداند و معتقد است اگر این پیام به درستی به جهان منتقل شود، فرش دستباف ایرانی میتواند دوباره جایگاه شایسته خود را در سطح بینالملل به دست آورد.
در پایان، او با قدردانی از همراهی همه واحدهای موزه، از موزهداری، امین و اموال و حفاظت گرفته تا واحد های آموزشی، خدماتی و اداری، بر این نکته تأکید میکند که هیچ اقدامی بدون همکاری جمعی ممکن نیست؛ و چشمانداز دوره های آتی موزه را چنین خلاصه میکند:
پاسداشت اصالت، حفظ میراث، و ساختن مسیری پایدار برای معرفی فرش دستباف ایرانی به نسل امروز و فردا.
نویسندگان: گروه تولید محتوای ایران گره